Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) vừa công bố báo cáo cho thấy số ca mắc Sởi tại khu vực châu Âu và Trung Á tăng gấp đôi vào năm 2024 với hơn 127.000 ca, đạt mức cao nhất kể từ năm 1997. Hơn 40% số ca mắc là trẻ dưới 5 tuổi. Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Bắc Ninh, từ đầu năm 2025 đến ngày 8/4, toàn tỉnh ghi nhận 342 ca dương tính với bệnh Sởi, tăng cao gấp hàng chục lần so với cùng kì năm ngoái. Theo các chuyên gia, bệnh Sởi đang vào chu kỳ bùng phát dịch 5 năm một lần. Thực tế trên địa bàn cả nước, Sởi cũng đang bùng phát mạnh mẽ, số ca biến chứng nặng, thậm chí tử vong cũng đang tỉ lệ thuận với số ca mắc ngày càng tăng cao.
Bệnh Sởi là gì??
Bệnh Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan mạnh do vi rút Sởi (họ Paramyxoviridae, chi Morbillivirus) gây ra, bệnh có thể gây các biến chứng nặng dẫn đến tử vong, bệnh thường gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, người lớn chưa tiêm hoặc tiêm phòng không đầy đủ cũng có nguy cơ mắc.
Tại sao bệnh sởi có diễn biến nhanh và nặng?
Bệnh sởi thường hay xảy ra vào mùa đông xuân. Tuy nhiên trong vài năm gần đây, bệnh sởi xảy ra quanh năm.
Bệnh lây truyền qua đường hô hấp, do dịch tiết mũi họng của người nhiễm bệnh theo không khí thoát ra khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, nói chuyện… Bệnh dễ lây lan ở những khu vực đông người như: nhà trẻ, trường học, khu đông dân cư… Chính vì vậy bệnh dễ mắc thành dịch.
Bệnh sởi thường gặp ở trẻ nhỏ, người có miễn dịch kém, dễ dẫn đến biến chứng như viêm phổi, viêm não, viêm tai giữa, tiêu chảy… có thể gây nên tử vong.
Đối tượng nguy cơ mắc bệnh Sởi:
Bệnh sởi tập trung ở một số nhóm đối tượng nguy cơ cao như:
- Người chưa được tiêm vaccine ngừa sởi, nhất là ở trẻ nhỏ (nhũ nhi) sẽ rất dễ nhiễm bệnh khi tiếp xúc với nguồn lây sởi.
- Người thường xuyên đi du lịch quốc tế, nhất đến những vùng là các quốc gia đang phát triển nơi bệnh sởi xảy ra phổ biến. Nếu cá nhân đến các vùng này không có biện pháp phòng ngừa thì khả năng nhiễm bệnh sẽ rất cao.
- Những người bị thiếu hụt vitamin A trong chế độ ăn hằng ngày nếu mắc bệnh sởi rất dễ diễn tiến nặng cũng như gặp những biến chứng nguy hiểm của bệnh.
Hình ảnh phát ban ở người mắc bệnh Sởi_ Nguồn: Internet.
Chăm sóc dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong phác đồ điều trị bệnh sởi:
Nếu trẻ có một chế độ dinh dưỡng hợp lý, đầy đủ sẽ giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi sức khỏe, tăng hiệu quả điều trị và giảm thời gian nằm viện. Sởi khiến trẻ thường có cảm giác buồn nôn, chán ăn, có thể giảm lượng ăn vào do nhiệt miệng, tiêu hóa kém,… khiến cho tình trạng dinh dưỡng của trẻ ngày càng kém đi dễ dẫn tới nguy cơ suy dinh dưỡng.
Một số lưu ý trong chế độ ăn uống của trẻ mắc bệnh sởi:
- Bổ sung đầy đủ các nhóm thực phẩm : Tinh bột (gạo, mì, ngô, khoai,…), chất đạm (thịt, cá, trứng,…), chất béo (dầu thực vật, mỡ động vật) và nhóm Vitamin, khoáng chất (trái cây, rau xanh,…)
- Bổ sung đa dạng các loại thực phẩm trong bữa ăn khoảng 10 – 15 loại thực phẩm trong mỗi bữa ăn.
- Đối với trẻ đang bú sữa mẹ: Mẹ nên tăng cường tần suất cho trẻ bú nhiều nhất có thể, đối với trẻ đang ăn dặm cần cho ăn đầy đủ và đa dạng các loại thực phẩm trong bữa ăn của trẻ.
- Hạn chế các món ăn chiên xào nhiều dầu mỡ, thức ăn nướng,…
- Tránh những thực phẩm như: đồ uống có ga, đồ ăn nhanh,…
- Đảm bảo bổ sung nước đầy đủ cho trẻ.
Sởi làm tăng nhu cầu Vitamin A của trẻ, do vậy việc bổ sung Vitamin A trong bữa ăn hàng ngày đóng vai trò quan trọng để trẻ sớm khỏi bệnh. Theo “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh sởi” do Bộ Y tế ban hành tại quyết định số 1327/QĐ-BYT, ngày 18/4/2014, phác đồ điều trị bệnh Sởi của Bộ Y tế chỉ rõ 3 nhóm tuổi trẻ mắc bệnh sởi cần uống bổ sung vitamin A theo liều sau:
- Trẻ từ 0 đến dưới 6 tháng tuổi: Bổ sung uống 50.000 đơn vị/ngày. Uống 2 lần cách nhau 24 giờ.
- Trẻ từ 6 -12 tháng tuổi: Uống100.000 đơn vị/ngày. Uống 2 lần cách nhau 24 giờ.
- Trẻ trên 12 tháng tuổi và người lớn ( trừ phụ nữ mang thai): Uống 200.000 đơn vị/ngày. Uống 2 lần cách nhau 24 giờ.
- Trường hợp trẻ mắc sởi có biểu hiện thiếu Vitamin A, SDD nặng: Lặp lại liều thứ 3 sau 4 đến 6 tuần.
+ Bổ sung Vitamin A từ nguồn thực phẩm trong bữa ăn:
Có nhiều trong thức ăn có nguồn gốc động vật, nhất là ở gan, thịt, cá chép, cá quả, cá basa, cá bông lau, cá hồi, cá trích, trứng, sữa. Bên cạnh đó, các thức ăn có nguồn gốc thực vật như các loại rau củ có màu vàng, đỏ, rau có màu xanh sẫm như rau dền, rau muống, rau ngót, rau cải xanh, rau đay, mồng tơi cũng có chứa nhiều vitamin A.
Vitamin A là loại vitamin tan trong chất béo nên chế độ ăn của trẻ cần bổ sung đủ dầu ăn hoặc mỡ để tang hấp thu vitamin A.
+ Bổ sung thực phẩm giàu kẽm trong bữa ăn của trẻ:
Kẽm giúp phát triển và duy trì hoạt động của hệ miễn dịch, giúp bảo vệ cơ thể, làm lành vết thương nhanh. Khi cơ thể thiếu kẽm, chức năng miễn dịch bị tổn thương, tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virus gây ra khả năng bị suy dinh dưỡng, giảm tăng trưởng, phát triển của trẻ, thậm chí tăng nguy cơ tử vong.
Khi trẻ mắc sởi, trong bữa ăn hàng ngày của trẻ cần bổ sung thêm thực phẩm chứa kẽm như tôm đồng, hàu, gan lợn, sò, lươn, thịt bò, đậu nành, hạt hạnh nhân, hạt điều, lạc hay đậu xanh nảy mầm do nhóm thực phẩm này dễ hấp thu.
Trẻ đang trong thời gian bú mẹ cần tăng cường bú mẹ do kẽm trong sữa mẹ dễ hấp thu hơn sữa bò.
+ Tăng cường thực phẩm giàu Vitamin C: Bổ sung vitamin C giúp cơ thể chống lại dị ứng, tăng cường chức năng miễn dịch giúp cơ thể khỏe mạnh và mau lành bệnh. Vitamin C có nhiều trong các loại hoa quả như cam, xoài, chuối, bưởi, dưa hấu…, các loại rau có màu xanh sẫm. Trong giời gian trẻ bị bệnh, bố mẹ nên cho trẻ uống 1 – 2 cốc nước ép từ các loại quả trên để tăng cường miễn dịch.
Bên cạnh, việc lựa chọn các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng trong chế độ ăn của trẻ, bố mẹ cũng nên lưu ý đến cách chế biến, bảo quản thực phẩm cho bé để bảo toàn tối đa các dưỡng chất và vệ sinh an toàn thực phẩm như:
- Thức ăn của trẻ nên được chế biến dưới dạng mềm lỏng, băm nhỏ hoặc xay nhuyễn giúp trẻ dễ ăn hơn.
- Đảm bảo vệ sinh dụng cụ nấu ăn, người chăm sóc trẻ cần rửa tay sạch sẽ trước khi nấu ăn và trước khi cho bé ăn.
Tăng cường bổ sung Vitamin C
Bố mẹ cần lưu ý khi chăm sóc trẻ mắc bệnh Sởi:
Sởi là bệnh truyền nhiễm nên khi trong gia đình cho trẻ mắc bệnh, bố mẹ cần chú ý đến cách chăm sóc trẻ tại nhà như sau để phòng tránh lây lan và giúp bé nhanh khỏi bệnh:
- Khi trẻ bị sởi, bố mẹ nên cách ly bé với bé khỏe mạnh, chưa mắc bệnh hoặc người lớn không mắc bệnh để hạn chế lây lan của bệnh. Đưa bé đi khám để được điều trị kịp thời.
- Trong gia đình, mọi người cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, giữ nhà cửa và môi trường xung quanh sạch sẽ, thoáng mát.
- Cho trẻ mặc quần áo thoáng mát, sạch sẽ
- Luôn rửa tay sạch sẽ đúng cách trước và sau khi chăm sóc trẻ để tránh lây nhiễm chéo cho trẻ lành.
- Khi trẻ bị sởi, nhất là đối với trẻ bị sốt cao, nôn hay tiêu chảy, bổ sung cho trẻ uống các loại nước hoa quả, oresol để bù nước và điện giải theo chỉ định của bác sĩ.
- Bố mẹ cũng không nên theo quan niệm kiêng tắm, kiêng gió, ủ kín cho trẻ vì việc này sẽ làm cho bệnh trầm trọng hơn. Bố mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ cách chăm sóc, tắm rửa cho bé hàng ngày bằng nước ấm để phòng tránh bệnh.
- Không nên cho các loại gia vị cay nóng như hạt tiêu, ớt, quế, hành tây, cà ri, thức ăn chứa nhiều chất béo và tuyệt đối không cho bé ăn các thức ăn lạ hoặc thức ăn đã từng bị dị ứng.
Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Bắc Ninh được trang bị đầy đủ trang thiết bị và đội ngũ y bác sỹ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, là địa điểm đáng tin cậy đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cơ bản và chuyên sâu của người dân đảm bảo quy trình khám bệnh thuận tiện và quyền lợi của bệnh nhân đến khám.
—————————————————-
 |
BỆNH VIỆN SẢN – NHI TỈNH BẮC NINH |
Add: Đường Huyền Quang, Phường Võ Cường, TP. Bắc Ninh, Bắc Ninh.
Email: bvsn.syt@bacninh.gov.vn
Hotline: 1900 588 827.
Website: http://benhviensannhibacninh.vn
Fanpage: https://www.facebook.com/benhviensannhitinhbacninh
Lê Thị Vân – Phòng Điều dưỡng-Dinh dưỡng