Chỉ cần nghe đến hai chữ “chọc ối”, nhiều mẹ bầu đã thấy sợ. Nhưng thật ra, chọc ối là một trong những thủ thuật lâu đời, an toàn và rất hữu ích trong việc chẩn đoán bệnh cho em bé ngay từ trong bụng mẹ.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau đi qua tất cả những gì mẹ bầu cần biết về chọc ối – để hiểu đúng, hiểu đủ và yên tâm hơn nếu chẳng may mình là người cần thực hiện thủ thuật này.
- Chọc ối là gì?
Chọc ối, hay gọi chính xác hơn là “amniocentesis”, là một thủ thuật y khoa trong đó bác sĩ sẽ dùng một cây kim dài, mảnh, đâm qua thành bụng mẹ – dưới sự hướng dẫn bằng siêu âm – để lấy ra một lượng nhỏ nước ối. Nước ối này sẽ được đem đi xét nghiệm để kiểm tra sức khỏe của thai nhi. Đây là một thủ thuật ngắn, ít đau và nếu làm đúng cách, rủi ro rất thấp. Quan trọng hơn, nó có thể giúp bác sĩ và gia đình hiểu rõ tình trạng em bé, để từ đó đưa ra những quyết định đúng đắn và kịp thời.
- Chọc ối để làm gì?
- Mục đích chính của chọc ối là để xét nghiệm di truyền cho thai nhi – cụ thể là:
- Xác định các bất thường nhiễm sắc thể như Down (Trisomy 21), Edwards (Trisomy 18), Patau (Trisomy 13), hội chứng Turner, Klinefelter…
- Phát hiện các bệnh di truyền do gen (như bệnh tan máu bẩm sinh, bệnh xơ nang…)
- Kiểm tra tình trạng nhiễm trùng bào thai
- Một số chỉ định xét nghiệm các chất trong dịch ối khác…
- Trong một số trường hợp, chọc ối để “giảm áp” khi mẹ bị đa ối hoặc để hỗ trợ can thiệp y học bào thai.
- Khi nào mẹ cần được chỉ định chọc ối?
Không phải ai cũng cần chọc ối. Bác sĩ sẽ chỉ đề nghị thủ thuật này nếu có chỉ định rõ ràng, thường là:
- Mẹ có kết quả sàng lọc trước sinh (như double test, triple test, NIPT) cho thấy nguy cơ cao dị tật
- Siêu âm phát hiện bất thường hình thái thai (ví dụ: dị tật tim, não, thận…)
- Gia đình có tiền sử bệnh di truyền
- Mẹ bị nhiễm trùng khi mang thai (như toxoplasma, CMV…)
- Để xác định nhóm máu Rh của thai khi mẹ Rh âm và bố Rh dương.
- Thủ thuật diễn ra như thế nào?
- Thông thường, chọc ối được thực hiện từ tuần thai 16-22 là tối ưu, tuy nhiên có thể tiến hành muộn hơn nếu cần. Quy trình như sau:
- Siêu âm kỹ để xác định vị trí em bé, bánh nhau, túi ối.
- Bụng mẹ được sát khuẩn cẩn thận.
- Một kim dài và mảnh được đưa vào qua thành bụng, xuyên qua tử cung tới túi ối.
- Bác sĩ hút khoảng 15–20ml nước ối (an toàn và sẽ được cơ thể mẹ bù lại nhanh chóng).
- Toàn bộ quá trình chỉ mất khoảng 3–5 phút.
- Mẹ có thể thấy nhói như tiêm vaccine, hơi đau tức – nhưng đa số đều chịu được và không cần gây tê.
- Kết quả có sớm không? Có phải chờ lâu?
- Tùy theo loại xét nghiệm, thời gian trả kết quả khác nhau:
- QF-PCR (phát hiện nhanh Down, Edwards, Patau…): 1–2 ngày
- Karyotype (nhiễm sắc thể đồ): 10–14 ngày
- Microarray (vi đoạn nhiễm sắc thể): 5–10 ngày
- Xét nghiệm gen G4500: tùy loại, có thể 2–3 tuần
- Chọc ối có nguy hiểm không?
- Đây là điều nhiều mẹ lo nhất. Câu trả lời là: có rủi ro, nhưng rất thấp – nhất là khi thực hiện bởi bác sĩ giàu kinh nghiệm
- Tỷ lệ sảy thai do chọc ối: → Khoảng 0.2%–0.3% (2–3 ca/1000 thủ thuật) → Ở trung tâm lớn: còn thấp hơn nữa!
- Biến chứng có thể gặp:
- Rò rỉ nước ối (1%): thường tự hết trong 1 tuần
- Nhiễm trùng: rất hiếm (<1/1000)
- Đau bụng nhẹ, co bóp nhẹ
- Chảy máu (hiếm)
- Mẹ Rh âm sẽ được tiêm Anti-D sau chọc
- Sau chọc ối, mẹ cần làm gì?
Sau khi chọc, bác sĩ sẽ kiểm tra lại tim thai.
Mẹ có thể về nhà ngay và nghỉ nhẹ nhàng 1–2 ngày.
Không cần:
– Kiêng quan hệ
– Nằm bất động
– Tuy nhiên, nếu thấy các dấu hiệu sau → đi khám lại ngay:
– Ra máu âm đạo
– Ra nước nhiều, rỉ ối
– Đau bụng dữ dội, sốt
- Có nên chọc ối không, khi đã có NIPT?
– Câu trả lời: Có thể vẫn cần. Vì:
+ NIPT là xét nghiệm sàng lọc → chính xác cao nhưng không chẩn đoán được
+ Chọc ối là xét nghiệm chẩn đoán → cho kết quả gần như tuyệt đối (99.9%)
+ Nếu NIPT nguy cơ cao, hoặc siêu âm bất thường → vẫn nên chọc ối để biết chắc chắn.
KẾT LUẬN :
Chọc ối là một bước tiến của y học hiện đại, nó giúp chúng ta thấy được những điều trước đây không thể – để bảo vệ con từ trong bụng mẹ. Nếu bạn được chỉ định chọc ối, đừng vội hoảng.
Hãy hỏi kỹ, tìm hiểu và quan trọng nhất: tin vào bác sĩ, tin vào quyết định của chính mình. Bởi vì biết rõ luôn tốt hơn là lo mơ hồ. Chọc ối – không phải để làm bạn sợ. Mà là để bạn yên tâm hơn trên hành trình làm mẹ.
PTP.Nguyễn Thị Hạnh: Phòng Công Tác Xã Hội.
 |
BỆNH VIỆN SẢN – NHI BẮC NINH |
Add: Đường Huyền Quang, Phường Võ Cường, TP. Bắc Ninh, Bắc Ninh
Email: bvsn.syt@bacninh.gov.vn
Hotline: 1900 588 827
Website: http://benhviensannhibacninh.vn