Dạy trẻ tập nói là một công việc kỳ công, đòi hỏi sự phải kiên trì, trách nhiệm, tình yêu thương thì mới có thể giúp trẻ tiến bộ. Hãy lắng nghe và ghi nhận những tiến bộ, cố gắng của trẻ.
Bé tập nói là một trong những cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển toàn diện của trẻ. Đây không chỉ là bước đầu để trẻ giao tiếp với thế giới xung quanh mà còn ảnh hưởng đến khả năng học tập, tư duy và cảm xúc sau này. Tuy nhiên, không ít bố mẹ băn khoăn không biết bé mấy tháng tập nói, làm sao để dạy bé tập nói đúng cách – hiệu quả và đâu là dấu hiệu trẻ sẵn sàng với giai đoạn này?
I. Các giai đoạn của trẻ
- Giai đoạn 3 tháng tuổi:Khi được 3 tháng tuổi, bé đã biết lắng nghe giọng nói cũng như quan sát khuôn mặt khi cha mẹ trò chuyện cùng bé. Bên cạnh đó, trẻ cũng rất thích thú khi lắng nghe những âm thanh và giọng nói trong môi trường xung quanh.
- Giai đoạn 6 tháng tuổi:Khi được 6 tháng tuổi, bé đã bắt đầu bập bẹ nói được những âm thanh khác nhau. Thông thường bé sẽ phát âm được “ba-ba” hoặc “da-da”. Đến đầu tháng thứ 7, một số bé đã có thể lắng nghe và trả lời khi được gọi tên. Ở giai đoạn này, bé thường chỉ có thể phát âm ngẫu nhiên và không có nghĩa.
- Giai đoạn 9 tháng tuổi:Khi được 9 tháng tuổi, bé bắt đầu có thể hiểu những từ có bản như “tạm biệt” và “không”. Trẻ cũng đã biết sử dụng phụ âm và điều chỉnh âm điệu của giọng nói.
- Giai đoạn 12 – 18 tháng tuổi:Đa số các bé có thể nói được những từ đơn giản như “mama” và “baba” khi được 1 tuổi. Trẻ cũng có thể hiểu được những câu nói ngắn gọn của bố mẹ, ví dụ như “Con hãy ngồi xuống”.
- Giai đoạn 18 tháng tuổi trở lên:Khi trẻ được 18 tháng tuổi trở lên, bé đã có thể nói được những từ đơn giản như các bộ phận trên cơ thể, tên người. Trẻ có thể lặp lại theo những từ đơn giản khi bạn nói chuyện với trẻ.
- Giai đoạn 2 tuổi:Khi được 2 tuổi, bé đã có khả năng nói được những câu ngắn gọn từ 2 – 4 từ, ví dụ như “Con, sữa” hoặc “Mẹ ơi, tè”. Trẻ ở độ tuổi này cũng học thêm những từ ngữ chỉ sự vật như “ghế”, “bàn”.
- Giai đoạn 3 tuổi:Khi được 3 tuổi, vốn từ vựng của trẻ sẽ nhanh chóng mở rộng. Bé sẽ biết thêm những ngôn ngữ trừu tượng như “lúc này”, “bây giờ”, những từ ngữ chỉ cảm giác như “vui”, “buồn”.
II. Những cách giúp trẻ tập nói
- Thường xuyên nói chuyện với bé
Ngay cả khi bé chưa hiểu rõ, việc trò chuyện hàng ngày giúp bé làm quen với âm thanh, ngữ điệu và từ vựng. Mẹ hãy mô tả mọi hành động của mình như “Mẹ đang gọt trái cây nè”, “Con nhìn kìa, cái ô tô chạy nhanh ghê!”.
- Đặt câu hỏi cho bé
Hãy đặt những câu hỏi đơn giản, ngay cả khi bé chưa biết trả lời, như “Con muốn uống sữa hay nước?”, “Đây là con mèo hay con chó?”. Sau đó, bạn có thể trả lời thay bé để giúp bé học từ mới đồng thời đừng quên dạy bé cách nhận biết các con vật quen thuộc để tăng vốn từ và sự hiểu biết.
- Lặp lại những âm thanh của bé
Khi bé ê a, mẹ hãy bắt chước lại âm thanh đó để tạo tương tác. Việc này không chỉ giúp bé cảm thấy được “trả lời” mà còn khuyến khích bé phát ra nhiều âm thanh hơn.
- Không ngừng khen ngợi và động viên bé
Dù bé chỉ phát âm được một từ, mẹ hãy luôn khen ngợi con, như “Giỏi quá, con nói được ‘mẹ’ rồi nè!”, “Con biết gọi ‘ba’ rồi, yêu quá!”… Những lời khích lệ này là động lực tuyệt vời cho bé đấy.
- Hát cho bé nghe
Những bài hát thiếu nhi đơn giản giúp bé làm quen với từ vựng, giai điệu và phát âm. Các bài thơ bé tập nói ngắn như “Ba bà đi bán lợn con”, “Cái bống là cái bống bang…”, “Bà ơi bà”… cũng là công cụ tuyệt vời giúp bé tập nói sớm.
- Dùng từ ngắn gọn, đơn giản
Bố mẹ nên tránh nói quá dài dòng hay sử dụng từ phức tạp khi nói chuyện với con, chỉ cần nói những cụm từ như “ăn cơm”, “uống nước”, “đi chơi” để bé dễ ghi nhớ và bắt chước.
- Làm mẫu cho bé
Khi muốn dạy con tên gọi của đồ vật nào, mẹ hãy chỉ vào vật đó và nói to, rõ ràng từ mà bạn muốn bé học, ví dụ như chỉ vào quả chuối và nói: “Đây là chuối. Con muốn ăn chuối không?”.
- Khuyến khích bé đưa ra lựa chọn
Thay vì tự quyết định mọi thứ, mẹ hãy đưa cho bé 2 lựa chọn và để bé phản ứng, như “Con muốn mặc áo đỏ hay áo xanh?”. Việc này giúp bé thực hành ngôn ngữ thông qua nhu cầu cá nhân.
- Đọc sách cho bé nghe mỗi ngày
Việc đọc sách cho trẻ nghe giúp bé phát triển vốn từ, hiểu ngữ cảnh và tăng khả năng tập trung. Bố mẹ nên chọn sách có tranh minh họa lớn, nội dung đơn giản, câu văn ngắn gọn, khúc chiết.
- Kể chuyện cho bé nghe
Bố mẹ không cần kể những truyện dài dòng, chỉ cần những mẩu chuyện ngắn, chuyện thường ngày của bé cũng có thể trở thành bài học ngôn ngữ tuyệt vời và giúp bé tập nói nhanh hơn.
III. Bé tập nói và các thắc mắc thường gặp
- Khi nào trẻ có thể nói thành câu?
Tuy mỗi bé sẽ có tốc độ phát triển và thời gian đạt các cột mốc khác nhau, nhưng thông thường, khoảng từ 18 đến 24 tháng tuổi, trẻ bắt đầu biết ghép từ và nói các cụm ngắn như “đi ngủ”, “uống nước”… Sau đó đến giai đoạn 36 tháng, trẻ sẽ có thể nói câu hoàn chỉnh như “con muốn ăn kẹo” hay “con bị đau bụng”.
- Dấu hiệu cho thấy trẻ chậm nói
- Việc trẻ không đạt được các thành tựu trong các cột mốc phát triển là những dấu chỉ đầu tiên cho thấy trẻ có thể chậm nói. Ví dụ như:
- 12 tháng chưa nói được từ đơn nào
- 18 tháng không nói được từ rõ ràng nào
- 2 tuổi chưa biết nói câu đơn
- Không phản ứng khi được gọi tên
- Không có nhu cầu giao tiếp bằng lời nói, ánh mắt hoặc cử chỉ.
- Bố mẹ nên làm gì khi trẻ chậm nói?
- Nếu thấy trẻ chậm nói so với lứa tuổi của con và có những dấu hiệu được đề cập ở trẻ, bố mẹ nên:
- Đưa trẻ đi khám tổng quát và kiểm tra thính lực
- Gặp chuyên gia trị liệu ngôn ngữ (SLP)
- Không so sánh trẻ với bạn bè cùng tuổi
- Tiếp tục kiên trì nói chuyện và khuyến khích bé giao tiếp.
Quá trình bé tập nói là một hành trình dài nhưng đầy niềm vui và bất ngờ. Việc dạy bé tập nói không cần quá phức tạp, chỉ cần bố mẹ đồng hành đúng cách, kiên trì và đầy yêu thương. Mỗi lời nói đầu tiên, mỗi âm thanh ngọng nghịu từ con sẽ là kỷ niệm đáng nhớ của cả gia đình.
Trần Thị Ngọc Anh- Khoa Nội nhi tổng hợp
——————————————————————————————–
 |
BỆNH VIỆN SẢN – NHI BẮC NINH SỐ 2 |
???? Add: Đường Huyền Quang, Phường Võ Cường, Tỉnh Bắc Ninh.
???? Email: bvsn.syt@bacninh.gov.vn
☎ Hotline: 1900 588 827
???? Website: http://benhviensannhibacninh.vn
???? Fanpage: https://www.facebook.com/benhviensannhitinhbacninh